Saklı Pay Oranları ve Hesabı
Saklı pay, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü sınırlayan ve belirli mirasçıların mirastan alacağı asgari payı güvence altına alan bir kurumdur. Saklı pay oranları, mirasçı zümrelerine göre değişir ve tenkis davasının temelini oluşturur. Bu rehber saklı pay oranlarını ve hesabını ele alır; bilgilendirme amaçlıdır.
Yayın: 04 Eylül 2026 · Yazar: Ergenç Hukuk Bürosu
Saklı Pay Nedir?
Saklı pay, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü sınırlayan ve belirli mirasçıların mirastan alacağı asgari payı güvence altına alan bir kurumdur. Mirasbırakan, saklı payları aşan bölümü üzerinde tasarruf edebilir; ancak saklı payı aşan tasarruflar tenkise tabidir.
Saklı pay, miras hukukunun mirasçıları koruyan temel kurumlarından biridir. Bu pay, mirasbırakanın ölümünden sonra belirli mirasçıların mirastan yoksun kalmasını önler.
Saklı Paylı Mirasçılar ve Oranları
Türk Medeni Kanunu, saklı paylı mirasçı zümrelerini ve oranlarını belirler. Aşağıdaki tablo bu oranları gösterir:
| Mirasçı Zümresi | Saklı Pay |
|---|---|
| Altsoy (çocuklar, torunlar) | 3/4 |
| Üstsoy (ana-baba) | 1/4 |
| Sağ kalan eş (yalnızca) | 3/4 |
| Sağ kalan eş (altsoy ile birlikte) | 1/2 |
| Kardeşler | 1/4 |
Bu oranlar, mirasbırakanın malvarlığının tamamı üzerinden hesaplanır. Saklı pay, mirasçının kanuni miras payının bir bölümüdür; kanuni pay ile saklı pay arasındaki ayrım tenkis hesabında belirleyicidir.
Saklı Payın Hesabı
Saklı payın hesabı, mirasbırakanın malvarlığının değer tespiti ve saklı pay oranının uygulanmasıyla yapılır. Hesabın temel aşamaları şöyledir:
- Malvarlığının değer tespiti: mirasbırakanın ölüm anındaki malvarlığı.
- Saklı pay oranının uygulanması: zümreye göre saklı payın belirlenmesi.
- Tasarrufların düşümü: saklı payı aşan tasarrufların tenkise tabi bölümü.
- Tenkis miktarı: saklı payın korunması için indirilecek miktar.
Bu hesap bilirkişi incelemesiyle yapılır; malvarlığının değer tespiti ve tasarrufların değerlendirilmesi bilirkişi raporuna dayanır. Hesabın doğru yapılması tenkis davasının sonucunu doğrudan etkiler.
Saklı Payın İhlali ve Tenkis
Mirasbırakanın tasarrufları saklı payı aşarsa, saklı paylı mirasçılar tenkis davası açarak saklı payın korunmasını talep edebilir. Tenkis, tasarrufun iptal edilmesini değil; saklı payı aşan bölümün miras payına eklenmesini amaçlar.
Tenkis davası, mirasbırakanın malvarlığını saklı paylı mirasçılarını zarara uğratacak biçimde başkasına devretmesi halinde gündeme gelir. Dava süresi ve koşulları her dosyada ayrı değerlendirilir.
Pratik Örnek
Bir mirasbırakanın tek mirasçısı olan çocuğu varsa, çocuğun saklı payı 3/4'tür. Mirasbırakan, malvarlığının tamamını üçüncü kişiye bırakırsa, çocuk tenkis davası açarak saklı payı olan 3/4'ü talep edebilir.
Bu örnek, saklı payın mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü nasıl sınırladığını gösterir. Her dosyanın koşulları ayrı değerlendirilir; hesap ve tenkis talebi bilirkişi raporuyla kurulur.
Sıkça Sorulan Sorular
Saklı pay nedir?
Mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü sınırlayan ve belirli mirasçıların mirastan alacağı asgari payı güvence altına alan kurumdur. Saklı payı aşan tasarruflar tenkise tabidir.
Saklı pay oranları ne kadardır?
Altsoy (çocuklar) için 3/4, üstsoy (ana-baba) için 1/4, sağ kalan eş (yalnızca) için 3/4, sağ kalan eş (altsoy ile birlikte) için 1/2 ve kardeşler için 1/4'tür. Oranlar mirasın tamamı üzerinden hesaplanır.
Saklı pay nasıl hesaplanır?
Mirasbırakanın ölüm anındaki malvarlığının değer tespiti, saklı pay oranının uygulanması ve tasarrufların düşümüyle yapılır. Hesap bilirkişi incelemesiyle yapılır; tenkis miktarını belirler.
Saklı pay ihlali halinde ne yapılır?
Saklı paylı mirasçılar tenkis davası açarak saklı payın korunmasını talep edebilir. Tenkis, tasarrufun iptalini değil; saklı payı aşan bölümün miras payına eklenmesini amaçlar.
Yardım almak için
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve özel durumunuz için hukuksal öneri yerine geçmez. Ergenç Hukuk Bürosu konunuzu değerlendirmek için yanınızdadır.