Hukuk Terimleri Sözlüğü
Dava ve sürelerden inşaat sözleşmelerine, maluliyet ve sigorta taleplerine kadar 83 hukuki terimin sade açıklaması. Terimleri arayabilir, kategoriye veya harfe göre göz atabilirsiniz.
Bu sözlük; hukuki bir süreçte karşılaştığı kavramı anlamak isteyen kişiler, sözleşme ve tazminat dosyalarında terimlerin anlamını netleştirmek isteyen işletmeler ile süreç öncesi hazırlık yapan müvekkiller için hazırlanmıştır. Tanımlar genel bilgilendirme amaçlıdır; dosyanızın değerlendirmesi için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
83 terim gösteriliyor · sözlükte toplam 83 terim
Genel Hukuk Terimleri
Dava, süre, delil ve kanun yolları gibi her hukuki süreçte karşılaşılan temel kavramlar.
- Arabuluculuk
Tarafların bir arabulucu eşliğinde çözümü kendilerinin müzakere ettiği uyuşmazlık çözüm yoludur.
Bazı iş ve ticaret uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabuluculuğa başvuru dava şartıdır. Anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi alınarak icra edilebilir.
- Bilirkişi
Uzmanlık gerektiren konularda mahkemeye teknik görüş sunan kişidir.
Hesap, maluliyet, imar ve muhasebe gibi konularda rapor düzenler. Rapor, delil değerlendirmesinde önemli olmakla birlikte hâkimi bağlamaz; rapora itiraz edilebilir.
- Cevap dilekçesi
Davalının, dava dilekçesine karşı savunmasını ve itirazlarını bildirdiği dilekçedir.
Cevap dilekçesinde vakıalara ilişkin açıklamalar, itirazlar ve karşı deliller belirtilir. Süresinde ileri sürülmeyen bazı itirazlar sonraki aşamalarda dinlenmeyebilir.
- Dava
Bir hukuki uyuşmazlığın mahkeme önünde çözülmesi için başvurulan yargılama yoludur.
Dava, talep edilen hakkın dilekçeyle ileri sürülmesiyle başlar; tarafların cevap ve delilleriyle ilerleyip hükümle sonuçlanır. Uyuşmazlığın türü, görevli ve yetkili mahkemeyi belirler.
Çalışma Süreci- Dava dilekçesi
Davayı başlatan, talebi ve dayanılan vakıaları içeren resmî başvuru dilekçesidir.
Dilekçede tarafların kimlik ve adresleri, davanın konusu, talep sonucu ve vakıalar yer alır. Eksik veya belirsiz dilekçe için mahkeme tamamlama süresi verebilir.
- Davacı
Dava açarak mahkemeden hukuki korunma talep eden taraftır.
Davacı, dava dilekçesinde talebini ve dayandığı vakıaları ortaya koyar. Birden fazla kişi birlikte davacı olabilir; bu durumda her birinin talep ve delilleri ayrı değerlendirilir.
- Davalı
Kendisine karşı dava açılan ve hukuki talebin yöneltildiği taraftır.
Davalı, cevap dilekçesiyle savunmasını ve itirazlarını bildirir. Dava hakkında husumet, yani taraf sıfatı bulunmuyorsa dava bu yönden reddedilir.
- Delil
Uyuşmazlığın aydınlatılması için ileri sürülen belge, tanık ve teknik inceleme gibi araçlardır.
Hukuka uygun elde edilmiş deliller değerlendirilir. Delillerin zamanında ve usulüne uygun sunulması, dosyanın sonucunu doğrudan etkiler.
- Feragat
Davacının talep ettiği haktan vazgeçmesidir.
Feragat kayıtsız ve şartsız olmalıdır. Feragat hâlinde davacı yargılama giderlerine katlanır ve karar kesinleştikten sonra aynı konuda yeniden dava açılamaz.
- Görev
Uyuşmazlığa hangi tür mahkemenin bakacağını belirleyen kurallardır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkindir; mahkeme, görevsizliği taraflar ileri sürmese bile kendiliğinden dikkate alır. Görevli mahkemenin yanlış belirlenmesi davanın reddine yol açabilir.
- Haciz
Borcun tahsili amacıyla borçlunun mal ve haklarına icra müdürlüğünce el konulmasıdır.
Haciz, takibin kesinleşmesinden sonra uygulanır. Haczin kaldırılması veya haczedilemezlik iddiası, yasal koşulların varlığı hâlinde ayrı bir inceleme konusu olur.
Makale: İtiraz ve Haczin Kaldırılması- Hak düşürücü süre
Belirli bir hakkın kullanılması için öngörülen, geçirilmesi hâlinde hakkın sona erdiği süredir.
Zamanaşımından farklı olarak hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınır. Sürenin kaçırılması, hakkın kullanılmasını tümüyle ortadan kaldırır.
- Husumet
Davanın doğru kişiye yöneltilip yöneltilmediğini ifade eder.
Husumet, davada taraf sıfatıyla ilgilidir. Talep hakkının kime karşı ileri sürülmesi gerekiyorsa dava o kişiye yöneltilmelidir; aksi hâlde dava husumet yokluğu nedeniyle reddedilir.
- Islah
Talep sonucu veya vakıaların, kanunda öngörülen koşullarda düzeltilmesidir.
Islah tek taraflı bir irade beyanıyla yapılır; talep sonucunun artırılması veya değiştirilmesi bu yolla mümkündür. Kanunda öngörülen süre ve sınırlamalar dikkate alınmalıdır.
- İcra takibi
Ödenmeyen bir alacağın cebrî icra yoluyla tahsili için yapılan başvurudur.
Takip, alacağın dayanağına göre ilamlı veya ilamsız olarak başlatılır. Borçlunun itirazı, takibin durmasına ve itirazın kaldırılması için ayrı bir yola başvurulmasına neden olur.
İcra ve İflas Hukuku- İdari yargı
İdarenin işlem ve eylemlerinden doğan uyuşmazlıkların görüldüğü yargı koludur.
İdari yargıda dava türleri kural olarak iptal ve tam yargı davalarıdır. Dava açılmadan önce zorunlu idari başvuru yolları bulunabilir; süreler işlem ve eylemin öğrenilmesiyle işler.
İdare Hukuku- İhtarname
Karşı tarafa bir talebin veya ihtarın yazılı olarak bildirildiği belgedir.
Temerrüt, ödeme talebi veya sözleşmenin feshi gibi durumlarda ihtarname delil işlevi görür. Tebliğ tarihi, sürelerin başlangıcı bakımından belirleyicidir.
- İhtiyati tedbir
Yargılama sonuçlanmadan önce hakkın korunması için verilen geçici mahkeme kararıdır.
Tedbir, ileride telafisi güç bir zararın önlenmesi amacıyla istenir ve teminat karşılığında verilebilir. Tedbire itiraz yolu açıktır.
- İspat yükü
Bir iddianın doğruluğunu hangi tarafın ispatlaması gerektiğini ifade eder.
Kural olarak iddia eden, iddiasını ispatlar. Kanunda belirli hâller için ispat yükünün yer değiştirmesi veya karine öngörülmesi mümkündür.
- İstinaf
İlk derece mahkemesi kararına karşı bölge adliye mahkemesine yapılan kanun yolu başvurusudur.
İstinaf incelemesinde hem maddi vakıa hem hukuka uygunluk denetimi yapılabilir. Başvuru, kararın tebliğinden itibaren işleyen süre içinde yapılmalıdır.
- İtirazın iptali davası
İlamsız icra takibine yapılan itirazın kaldırılması için açılan davadır.
Dava, takibin iptalini değil itirazın iptalini ve takibin devamını amaçlar. Koşulları varsa borçlu aleyhine icra inkâr tazminatına hükmedilebilir.
İcra ve İflas Hukuku- Kamu davası
Suç iddiasıyla Cumhuriyet savcısı tarafından mahkemede açılan davadır.
İddianamenin kabulüyle kovuşturma aşaması başlar. Yargılama sonunda mahkeme beraat veya mahkûmiyet kararı verir.
- Kesin hüküm
Aynı konuda verilmiş ve itiraz yolu kalmamış mahkeme kararının bağlayıcılığıdır.
Kesin hüküm, aynı taraflar ve aynı konu için yeni bir dava açılmasını engeller. Bu itiraz, mahkemece kendiliğinden dikkate alınır.
- Sanık
Suç işlediği iddiasıyla hakkında kamu davası açılan kişidir.
Sanık, kovuşturma aşamasında savunma hakkını kullanır ve müdafi yardımından yararlanabilir. Hakkında kurulan hükme karşı kanun yollarına başvurulabilir.
Ceza Hukuku- Sulh
Tarafların karşılıklı anlaşarak uyuşmazlığı kendi iradeleriyle sona erdirmesidir.
Sulh, mahkeme önünde veya dışında yapılabilir. Sulh beyanı tutanağa geçtiğinde uyuşmazlık sona erer ve karar kesin hüküm sonucunu doğurur.
- Şüpheli
Soruşturma aşamasında suç işlediği şüphesiyle hakkında inceleme yürütülen kişidir.
Şüpheli, ifade vermeden önce müdafi yardımından yararlanma ve susma hakkı gibi temel güvencelere sahiptir. Soruşturma aşamasındaki işlemler, sonraki yargılamanın seyrini etkileyebilir.
Ceza Hukuku- Tebligat
Mahkeme işlemlerinin ve kararların ilgili kişiye usulüne uygun biçimde bildirilmesidir.
Tebligat usulüne uygun yapılmazsa süreler işlemeyebilir ve karara karşı başvuru yolları açık kalır. Bu nedenle tebliğ tarihi dosyanın seyri açısından önemlidir.
- Temyiz
Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı Yargıtay'a yapılan kanun yolu başvurusudur.
Temyiz incelemesi kural olarak hukuka uygunluk denetimiyle sınırlıdır. Süresinde yapılmayan başvuru, kararın kesinleşmesi sonucunu doğurur.
- Vekâletname
Avukata dava açma ve işlemleri yürütme yetkisi veren, noterde düzenlenen belgedir.
Vekâletnamede hangi işlemler için yetki verildiği açıkça yazılı olur. Dava açma, kanun yollarına başvurma, sulh ve tahsil yetkisi gibi kalemlerin ayrıca belirtilmesi gerekir.
- Vekil
Bir kişi adına hukuki işlem ve davaları yürütme yetkisi verilen avukattır.
Vekâlet ilişkisinde avukat, müvekkilinin talimatı doğrultusunda hareket eder ve mesleki sır saklama yükümlülüğü altındadır. Vekil, yürüttüğü işlemler hakkında müvekkilini bilgilendirir.
- Yetki
Aynı türden mahkemelerden hangisinin uyuşmazlığa bakacağını belirler.
Yetki, yer bakımından belirlenir; kural olarak davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Taşınmaz ve tüketici uyuşmazlıkları gibi hâllerde özel yetki kuralları uygulanır.
- Zamanaşımı
Bir hakkın talep edilebileceği süreyi gösterir; süre geçtikten sonra borçlu ifadan kaçınabilir.
Zamanaşımı, hakkı ortadan kaldırmaz; def'i olarak ileri sürüldüğünde dikkate alınır. Sürenin başlangıcı, hakkın niteliğine göre değişir ve dosya özelinde değerlendirilir.
Hukuki Rehber
İnşaat ve Eser Sözleşmesi Terimleri
İnşaat, kat karşılığı ve eser sözleşmelerinde geçen bedel, kabul, teminat ve ayıp kavramları.
- Arsa payı
Kat mülkiyeti ve kat irtifakında her bağımsız bölüme düşen arsa payıdır.
Arsa payı oranı, bağımsız bölümün değeri ve kullanımıyla ilişkilidir. Paylaşım ve değer uyuşmazlıklarında bu oran belirleyici olur.
- Ayıplı ifa
İşin sözleşmede kararlaştırılan niteliklere uygun olmamasıdır.
Ayıp hâlinde iş sahibi, koşulları varsa işin düzeltilmesini, bedelden indirim veya tazminat talep edebilir. Ayıbın süresinde bildirilmesi hakların korunması bakımından belirleyicidir.
İnşaat Sözleşmesi Avukatı- Eser sözleşmesi
Yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.
Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenen eser sözleşmesi; inşaat, tadilat, montaj ve proje işlerinin hukuki temelini oluşturur. Bedel götürü veya birim fiyat üzerinden kararlaştırılabilir.
İnşaat Sözleşmesi Avukatı- Fesih
Sözleşmenin ileriye etkili olarak sona erdirilmesidir.
Haklı sebep varsa fesih, tarafların ifa yükümlülüklerini sona erdirir ve tasfiye ilişkisi doğurur. Fesih bildirimi ve tasfiye talepleri süresinde ileri sürülmelidir.
- Gecikme cezası
İşin kararlaştırılan sürede tamamlanmaması hâlinde kesilen cezai şart niteliğindeki bedeldir.
Oranı ve hesap yöntemi sözleşmeyle belirlenir; sözleşmede kararlaştırılmayan ceza kural olarak istenemez. Süre uzatımı sebepleri belgelerle ortaya konmalıdır.
- Geçici kabul
İşin tamamlanıp kullanılabilir hâle geldiğinin tespit edildiği kabul işlemidir.
Geçici kabulde eksik ve ayıplı işler tutanağa geçirilir. Bu aşamadan sonra kullanıma ilişkin sorumluluk ile eksikliklerin giderilmesi yükümlülüğü belirlenir.
- Gizli ayıp
Kabul sırasında fark edilemeyen, kullanım veya zamanla ortaya çıkan ayıptır.
Gizli ayıp ortaya çıktığında gecikmeksizin bildirilmelidir. Bildirim ve zamanaşımı bakımından ayıbın niteliği ve işin türü değerlendirilir.
- Götürü bedel
İşin toplam bedelinin baştan bir bütün olarak belirlendiği sözleşme tipidir.
Götürü bedelde kural olarak metraj veya maliyet artışı yüklenicinin üzerinde kalır. Sözleşme kapsamı dışındaki ek işler için bedel ayrıca kararlaştırılmalıdır.
- Hakediş
Yüklenicinin tamamladığı iş karşılığında talep ettiği dönemsel ödemedir.
Hakediş raporu, imalat miktarları ve birim fiyatlar üzerinden düzenlenir; onay ve varsa kesintiler sonrası ödeme yapılır. Ödemeyen işverene karşı süreler ve faiz talebi ayrıca değerlendirilir.
İnşaat Sözleşmesi Avukatı- İmar durumu
Bir parselde mevzuata göre yapılaşmanın sınırlarını gösteren resmî bilgidir.
Emsal, taban alanı katsayısı, yükseklik ve kullanım kararı imar durumundan anlaşılır. Sözleşmeye konu projenin uygulanabilirliği büyük ölçüde bu bilgiye dayanır.
Gayrimenkul Hukuku- İnşaat sözleşmesi
Bir yapının meydana getirilmesi için iş sahibi ile yüklenici arasında yapılan sözleşmedir.
Sözleşmede işin kapsamı, bedeli, süresi, ödeme planı ve kabul koşulları belirlenir. Niteliği gereği eser sözleşmesine ilişkin genel hükümler uygulanır.
İnşaat Sözleşmesi Avukatı- İskân
Yapının tamamlanarak kullanılabilir olduğunu gösteren yapı kullanma izin belgesidir.
İskân alınmadan yapılan teslim ve satışlar; kat mülkiyeti kurulması, abonelik ve kullanım bakımından sorun yaratır. Teslim yükümlülüğünün kapsamı sözleşmeye göre belirlenir.
- İş artışı ve ek iş
Sözleşmede öngörülmeyen ilave imalatlar ve bunların bedelidir.
Ek iş için yazılı talimat veya ayrı sözleşme alınmaması, bedel talebini tartışmalı hâle getirir. Bu nedenle iş sırasındaki talimatların ve onayların belgelenmesi önemlidir.
İnşaat Sözleşmesi Avukatı- İş sahibi
Eser sözleşmesinde işin yapılmasını isteyen ve bedeli ödeyen taraftır.
İş sahibi, işin yapılması için gerekli bilgi ve malzemeyi sağlamakla yükümlüdür. Bedel ödeme borcunu yerine getirmezse yüklenici temerrüt hükümlerine başvurabilir.
- Kat irtifakı
Yapımı süren binada bağımsız bölümler üzerinde kurulan ve paylaşımı gösteren haktır.
Kat irtifakı, inşaat aşamasında arsa payı oranına göre kurulur ve tapuya tescil edilir. Yapı tamamlanınca kat mülkiyetine geçilir.
- Kat karşılığı inşaat sözleşmesi
Yüklenicinin arsa sahibine bağımsız bölüm vermesi karşılığında inşaat yapmayı üstlendiği sözleşmedir.
Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi olarak da anılan bu modelde bedel, para yerine bağımsız bölüm veya arsa payı ile ödenir. Paylaşım oranı, teslim zamanı ve fesih koşulları açıkça düzenlenmelidir.
İnşaat Sözleşmesi Avukatı- Kat mülkiyeti
Tamamlanmış binada bağımsız bölümler üzerinde kurulan mülkiyet hakkıdır.
Kat mülkiyetiyle bağımsız bölümler tek başına mülkiyet konusu olur; ortak alanların kullanımı ve yönetimi Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre yürütülür.
Gayrimenkul Hukuku- Kesin kabul
Geçici kabulden sonraki dönemin ardından işin nihai olarak kabul edildiği işlemdir.
Kesin kabulle birlikte bakım süresi sona erer ve teminat çözümü gündeme gelir. Ayıp bildirimlerinin bu aşamaya kadar yapılması hak kaybını önler.
- Kesin teminat
Sözleşmenin ifasını güvence altına almak amacıyla verilen teminattır.
Teminat, nakit ya da kesin teminat mektubu biçiminde olabilir. İşin kabulü ve varsa eksikliklerin giderilmesiyle birlikte çözülür.
- Keşif bedeli
İşe başlanmadan önce hesaplanan yaklaşık iş bedelidir.
Keşif bedeli, ihale ve sözleşme aşamasında ölçü alınarak belirlenir. Uygulamada ortaya çıkan artışlar, ek iş ve iş artışı kurallarına göre değerlendirilir.
- Metraj
Yapılan imalatın ölçü ve miktar olarak hesaplanmasıdır.
Birim fiyatlı sözleşmelerde hakediş ödemelerinin temeli metraj hesabıdır. Metraj tutarsızlıkları ve eksik ölçümler ödeme uyuşmazlıklarına yol açabilir.
- Temerrüt
Borçlunun ifa yükümlülüğünü zamanında yerine getirmemesidir.
Temerrüt için kural olarak ihtar gerekir; sözleşmede belirli bir gün öngörülmüşse farklı sonuçlar doğabilir. Temerrüt, gecikme tazminatı ve fesih hakkı gibi sonuçlar doğurur.
- Teminat mektubu
Bankanın, işverene karşı bir taahhüdün yerine getirileceğini garanti ettiği belgedir.
İnşaat işlerinde kesin teminat mektubu, işin sözleşmeye uygun tamamlanmasını güvence altına alır. Haksız nakde çevirme hâlinde iade ve tazmin talebi gündeme gelebilir.
- Yapı denetim kuruluşu
Binaların mevzuata uygun yapılmasını denetlemek üzere yetkilendirilmiş kuruluştur.
Denetim; proje, malzeme ve imalat aşamalarını kapsar. Denetim sürecindeki tutanaklar ve uyarılar, sonraki ayıp ve sorumluluk tartışmalarında delil niteliği taşır.
- Yapı ruhsatı
Yapının imar mevzuatına uygunluğu onaylanarak inşaata başlanmasına izin veren belgedir.
Ruhsatsız imalat idari yaptırımlara ve sözleşme ilişkisinde uyuşmazlıklara yol açabilir. Ruhsata aykırı yapılan işler için tashih veya yeni ruhsat işlemleri gerekebilir.
- Yüklenici
Eser sözleşmesinde işi meydana getirmeyi üstlenen taraftır.
Yüklenici işi özenle ve sözleşmeye uygun biçimde yapmakla yükümlüdür. İşin bir kısmını alt yükleniciye bırakması hâlinde sorumluluğu kural olarak devam eder.
Tazminat ve Sigorta Hukuku Terimleri
Bedensel zarar, maluliyet, kusur ve trafik sigortası süreçlerinde kullanılan kavramlar.
- Aktüerya hesabıAktüer hesabı
Bedensel zarar tazminatının bilimsel yöntemle hesaplanmasıdır.
Yaş, gelir, maluliyet oranı, kusur ve destek süreleri gibi veriler kullanılarak tazminat tutarı hesaplanır. Hesabın doğruluğu dosyanın sonucunu doğrudan etkiler.
Trafik Kazası Tazminatı- Araç değer kaybı
Kaza sonrası onarımın ardından aracın piyasa değerinde oluşan düşüştür.
Hasar geçmişi, onarımın kapsamı ve aracın niteliği esas alınarak hesaplanır. Talebin kapsamı ve başvuru süreleri dosya özelinde değerlendirilir.
- Bakıcı gideri
Tedavi ve iyileşme sürecinde bakıma muhtaç kalan zarar gören için yapılan giderdir.
Bakıcı ihtiyacının hekim raporuyla ortaya konması gerekir. Gider, bakımın süresi ve niteliği dikkate alınarak hesaplanır.
Trafik Kazası Tazminatı- Bedensel zarar
Kişinin vücut bütünlüğünde meydana gelen zarardır.
Bedensel zarar kapsamında tedavi gideri, çalışma gücü kaybı, kazanç kaybı ve bakıcı gideri gibi kalemler talep edilir. Kalemlerin kapsamı olayın özelliklerine göre belirlenir.
Trafik Kazası Tazminatı- Destekten yoksun kalma tazminatı
Ölüm hâlinde desteğini kaybeden kişilerin uğradığı gelir kaybının tazminidir.
Destek olan kişinin geliri ve desteğin süresi esas alınarak hesaplanır. Ölen kişinin yakınları, desteğinden yoksun kaldıkları ölçüde talep edebilir.
Tazminat Hukuku- Geçici iş göremezlik
İyileşme süresince çalışma gücünün kısmen veya tamamen kaybedilmesidir.
Bu dönemde elde edilemeyen kazanç, maddi tazminatın ayrı bir kalemi olarak talep edilir. Sürenin hekim raporuyla belirlenmesi gerekir.
Trafik Kazası Tazminatı- Güvence Hesabı
Sigortasız veya kaçan araçların verdiği zararlar ile benzeri hâllerde devreye giren yapıdır.
Hesap, kanunda belirtilen hâllerde ödeme yapar ve ödediği tutar için sorumluya rücu edebilir. Başvurunun kapsamı ve belgeleri dosya özelinde değerlendirilir.
Trafik Kazası Tazminatı- Haksız fiil
Hukuka aykırı bir davranışla başkasına zarar veren fiildir.
Sorumluluk için fiil, hukuka aykırılık, zarar, illiyet bağı ve kusur unsurlarının birlikte bulunması gerekir. Bu unsurlardan biri eksikse haksız fiile dayalı tazminat talebi doğmaz.
Borçlar Hukuku- İbraname
Zarar görenin tazminat talebinden vazgeçtiğini gösteren belgedir.
İmzalanan ibraname, kapsadığı kalemler bakımından sonraki talepleri sınırlar. Tutar aktüerya hesabıyla karşılaştırılmadan imzalanırsa hak kaybı doğabilir.
Trafik Kazası Tazminatı- İlliyet bağı
Zarar ile zararı doğuran fiil veya olay arasındaki nedensellik ilişkisidir.
İlliyet bağı kesilirse sorumluluk doğmaz. Bu nedenle tazminat taleplerinde kaza ile zarar arasındaki ilişkinin belgelerle ortaya konması gerekir.
- İşleten
Aracı kendi yararına işleten ve üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişidir.
İşleten, aracın verdiği zarardan kusursuz sorumluluk esasına göre sorumludur. Aracın kime ait olduğu ve kimin yararına işletildiği dosya özelinde değerlendirilir.
- Kasko sigortası
Aracın kendi hasarlarını isteğe bağlı olarak karşılayan sigorta türüdür.
Kasko, zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışında kalan hasarlar için değerlendirilir. Talebin kapsamı poliçe klozlarına ve hasarın niteliğine göre belirlenir.
- Kaza tespit tutanağı
Kaza yerinde düzenlenen, tarafları ve kazanın oluş biçimini gösteren resmî belgedir.
Tutanaktaki kusur değerlendirmesi mahkemeyi bağlamaz. Ancak kusur tartışmasında ilk dayanak olarak kullanılır ve itiraza konu edilebilir.
- Kusur oranı
Kazada tarafların ihmali ölçüsünde sorumluluğunu gösteren orandır.
Kusur oranı, tazminat tutarının hesaplanmasında indirim nedeni olur. Kaza tespit tutanağı bağlayıcı olmadığı için dosyada ayrıca teknik değerlendirme yapılabilir.
Trafik Kazası Tazminatı- Kusursuz sorumluluk
Kusur aranmaksızın, kanunda öngörülen hâllerde doğan sorumluluktur.
Araç işletenin sorumluluğu bunun tipik örneğidir. Sorumluluktan kurtulmak için kanunda sayılan sebeplerin varlığının ispatı gerekir.
Trafik Kazası Tazminatı- Maddi tazminat
Zarar görenin malvarlığında meydana gelen azalmanın karşılanmasıdır.
Tedavi gideri, kazanç kaybı ve maluliyet gibi kalemleri kapsar. Hesap, zararın ispatı ve aktüerya yöntemiyle yapılan değerlendirmeye dayanır.
Tazminat Hukuku- Maluliyet
Kaza sonrasında kalıcı biçimde ortaya çıkan iş görme gücü kaybıdır.
Maluliyet oranı, tedavi tamamlandıktan sonra düzenlenen sağlık kurulu raporuyla belirlenir. Oran, tazminat hesabının temel verilerinden biridir.
Trafik Kazası Tazminatı- Maluliyet raporu
Tedavi sonrası kalıcı iş görme gücü kaybının oranını belirleyen sağlık kurulu raporudur.
Raporun hangi ölçütlere göre ve ne zaman düzenlendiği tazminat hesabını etkiler. Eksik veya çelişkili rapora itiraz edilerek yeni inceleme istenebilir.
Trafik Kazası Tazminatı- Manevi tazminat
Bedensel bütünlüğün veya kişilik hakkının ihlali nedeniyle ödenen tatmin bedelidir.
Miktar, zararın niteliği ve dosyanın koşulları çerçevesinde mahkeme takdiriyle belirlenir. Ekonomik bir zararın ispatına bağlı değildir.
Tazminat Hukuku- Pert
Onarımı ekonomik olmayan aracın ağır hasarlı sayılmasıdır.
Pert durumunda sigortacı, poliçe kapsamına göre aracın hasar bedelini veya değerini öder. Tescil ve hurda işlemleri süreçle birlikte yürütülür.
- Rücu
Ödeme yapan kurumun, zarardan sorumlu kişiye ödediği tutarı yöneltmesidir.
Sigortacı ve Sosyal Güvenlik Kurumu, sorumlunun kusuru oranında ödediği tutarın geri alınmasını talep edebilir. Rücu talebi ayrı bir yargılama konusu olabilir.
- Sigorta Tahkim Komisyonu
Sigorta şirketleriyle doğan uyuşmazlıklarda başvurulabilecek mahkeme dışı çözüm yoludur.
Komisyon, kanunda öngörülen tutar sınırları içindeki talepler için hakem yoluyla karar verir. Talebin tahkim kapsamında olup olmadığı ve süreler dosya özelinde değerlendirilir.
Trafik Kazası Tazminatı- Sürekli iş göremezlik
İyileşme sonrasında kalıcı olarak kalan çalışma gücü kaybıdır.
Sürekli iş göremezlik oranı; yaş, gelir ve bakmakla yükümlü olunan kişiler gibi verilerle birlikte aktüerya hesabına esas alınır.
Trafik Kazası Tazminatı- Teminat limitiPoliçe limiti
Sigortacının poliçe kapsamında ödemekle yükümlü olduğu azami tutardır.
Bedensel zararlarda teminat limiti kişi başına ve kaza başına belirlenir. Limiti aşan zarar için araç işleteni ve sürücüye yönelmek gerekir.
Trafik Kazası Tazminatı- Zorunlu trafik sigortası
Araç sahiplerinin yaptırması zorunlu olan, üçüncü kişilere verilen zararı karşılayan sigortadır.
Sigortacı, poliçe kapsamındaki bedensel ve maddi zararları teminat limitine kadar öder. Bedensel zarar taleplerinde sigortacıya yazılı başvuru, dava açılmadan önce yerine getirilmesi gereken bir adımdır.
Trafik Kazası Tazminatı
Sözlükteki açıklamalar genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Tanımların uygulanması olayın özelliklerine ve güncel mevzuata göre değişebilir; somut dosyanız için değerlendirme yapılması gerekir.
Ergenç Hukuk ve Danışmanlık Bürosu
- Çukurambar Mah. Öğretmenler Cad. Cubes Plaza No:6 B1/149, Çankaya / ANKARA
- 0 531 630 58 090 505 025 91 300 551 484 97 51
- berk@ergenchukuk.com
Çalışma saatleri: Pazartesi – Cumartesi: 08:30 – 18:30. Ankara dışından ulaşan müvekkiller için video görüşme imkânı da sunulur.