Haksız Fiil ve Sebebiyle Tazminat

Haksız Fiil Nedir?

Haksız fiil, bir kişinin hukuka aykırı ve kusurlu davranışıyla başkasına zarar vermesidir. Haksız fiil, Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde düzenlenir ve zarar verenin kusurunu gidermekle yükümlü tutar.

Haksız fiilin unsurları şunlardır:

• Hukuka aykırılık: davranışın hukuka aykırı olması.
• Kusur: zarar verenin kusurlu davranışı.
• Zarar: malvarlığı kaybı veya kişilik hakkı ihlali.
• İlliyet bağı: zarar ile fiil arasında uygun nedensellik ilişkisi.

Bu dört unsurun bir arada olması halinde haksız fiil sorumluluğu doğar. Unsurlardan birinin eksikliği sorumluluğu ortadan kaldırır.

Kusur ve Sorumluluk

Kusur, zarar verenin hukuka aykırı davranışındaki kusur derecesidir. Kusur, kast veya ihmal biçiminde olabilir. Kast, zarar vermeyi isteme; ihmal, özen yükümlülüğünün ihlalidir.

Kusur derecesi, tazminatın miktarını etkiler. Ağır kusur, tazminatın artmasına; hafif kusur, azalmasına yol açabilir. Mütekabil kusur, zarar görenin de zararın oluşumuna katkısı olması halinde tazminattan düşülür.

İlliyet Bağı

İlliyet bağı, zarar ile fiil arasında uygun nedensellik ilişkisidir. Bu bağı ispat, haksız fiil sorumluluğunun temelini oluşturur. İlliyet bağı, zararın fiilden doğrudan veya dolaylı olarak doğduğunu gösterir.

İlliyet bağı, aşağıdaki hallerde kesilir:

• Mücbir sebep: zararın dışındaki zorlayıcı neden.
• Üçüncü kişinin fiili: zararın üçüncü kişi tarafından verilmesi.
• Zarar görenin kusuru: zarar görenin kendi kusuru.

İlliyet bağı kesildiğinde zarar verenin sorumluluğu ortadan kalkar veya azalır. Bu yüzden illiyet bağı, haksız fiil davalarında titizlikle değerlendirilir.

Tazminatın Kapsamı

Haksız fiil sorumluluğu, zarar verenin zararı gidermekle yükümlü tutar. Tazminatın kapsamı şunları içerir:

• Maddi tazminat: ölçülebilir malvarlığı kaybı.
• Manevi tazminat: kişilik hakkı ihlalinin karşılığı.
• Gelecekteki zararlar: kalıcı zararlar için.
• Faiz: tazminatın gecikmesi halinde.

Tazminatın amacı, mağdurun malvarlığını zarar öncesi duruma getirmektir. Hesap, bilirkişi raporları ve resmi belgelere dayanır.

Süre ve Dava

Haksız fiil davası, zarar ve zarar verenin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her halükârda on yıl içinde açılmalıdır. Ceza davası açılmışsa bu süre farklı işleyebilir.

Dava, zararın oluştuğu veya davalının ikametgahındaki asliye hukuk mahkemesinde açılır. Delillerin erken toplanması ve sürecin doğru yönetilmesi sonucu doğrudan etkiler.

Sıkça Sorulan Sorular