KVKK Aydınlatma ve Açık Rıza
KVKK, kişisel verilerin işlenmesinde aydınlatma yükümlülüğünü ve açık rıza koşulunu düzenler. Veri sorumlusu, kişisel verileri işlemeden önce ilgili kişiyi aydınlatmakla yükümlüdür. Bu rehber KVKK aydınlatma ve açık rıza yükümlülüğünü ele alır; bilgilendirme amaçlıdır.
Yayın: 04 Eylül 2026 · Yazar: Ergenç Hukuk Bürosu
Aydınlatma Yükümlülüğü Nedir?
Aydınlatma yükümlülüğü, veri sorumlusunun kişisel verileri işlemeden önce veya en geç işleme anında ilgili kişiyi bilgilendirmesidir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) md. 10, aydınlatma yükümlülüğünü düzenler.
Aydınlatma, ilgili kişinin veri işleme süreci hakkında bilgi sahibi olmasını sağlar. Şeffaflık ve güven, KVKK'nın temel ilkelerindendir.
Aydınlatma İçerikleri
Aydınlatma yükümlülüğü kapsamında ilgili kişiye en az şu bilgiler verilir:
- Veri sorumlusu ve temsilcisi: veriyi işleyen kişi/kurum.
- İşleme amacı: verinin hangi amaçla işlendiği.
- İşlenen verilerin kimlere aktarılabileceği: veri aktarım alıcıları.
- Veri toplama yöntemi: verinin nasıl toplandığı.
- İlgili kişinin hakları: KVKK md. 11 kapsamında haklar.
Aydınlatma, açık ve anlaşılır biçimde yapılmalıdır. Muğlak veya eksik aydınlatma, yükümlülüğün ihlali sayılır.
Açık Rıza Nedir?
Açık rıza, ilgili kişinin belirli bir konuda bilgilendirildikten sonra, veri işlenmesine özgür ve açık biçimde onay vermesidir. KVKK, açık rızayı kişisel veri işleme şartlarından biri olarak düzenler.
Açık rızanın unsurları şunlardır:
- Bilgilendirme: ilgili kişinin aydınlatılması.
- Özgür irade: rızanın özgürce verilmesi.
- Açıklık: rızanın açık ve net biçimde ifade edilmesi.
- Belirli konu: rızanın belirli bir veri işlemine ilişkin olması.
Veri İşleme Şartları
KVKK md. 5 ve 6, kişisel veri işleme şartlarını düzenler. Açık rıza dışında da işleme şartları mevcuttur:
- Kanunlarda açıkça öngörülme: kanunla işleme izin verilmesi.
- Fiili imkânsızlık: sözleşmenin ifası için zorunlu olma.
- Meşru menfaat: veri sorumlusunun meşru menfaati.
- **İlgili kişinin temel hak ve özgürlüklerini koruma.
- Açık rıza: ilgili kişinin açık rızası.
Özel nitelikli kişisel veriler (sağlık, biyometrik) için daha katı koşullar geçerlidir; genellikle açık rıza zorunludur.
İhlal Halinde Yollar
Aydınlatma veya açık rıza yükümlülüğünün ihlali halinde ilgili kişi, KVKK md. 11 kapsamında haklarını kullanabilir:
- Veri sorumlusuna başvuru: veri işleme hakkında bilgi talebi.
- KVKK'ya şikayet: Kişisel Verileri Koruma Kurumuna şikayet.
- İdari para cezası: veri sorumlusuna idari yaptırım.
- Tazminat: ihlal nedeniyle zararın giderilmesi.
Sürecin doğru yönetilmesi, hem veri sorumluları hem ilgili kişiler için hak kaybını önler.
Sıkça Sorulan Sorular
Aydınlatma yükümlülüğü nedir?
Veri sorumlusunun kişisel verileri işlemeden önce veya en geç işleme anında ilgili kişiyi bilgilendirmesidir. KVKK md. 10 düzenler; veri sorumlusu ve temsilcisi, işleme amacı, aktarım alıcıları, toplama yöntemi ve ilgili kişinin haklarını içerir.
Açık rıza nedir?
İlgili kişinin belirli bir konuda bilgilendirildikten sonra veri işlenmesine özgür ve açık biçimde onay vermesidir. KVKK kişisel veri işleme şartlarından biridir; bilgilendirme, özgür irade, açıklık ve belirli konu unsurlarını içerir.
Açık rıza dışında veri işleme şartları var mı?
Evet; kanunlarda açıkça öngörülme, fiili imkânsızlık, meşru menfaat, ilgili kişinin temel hak ve özgürlüklerini koruma gibi şartlar da KVKK md. 5 ve 6'da düzenlenmiştir. Özel nitelikli veriler için daha katı koşullar geçerlidir.
Aydınlatma/açık rıza ihlal edilirse ne yapılır?
İlgili kişi veri sorumlusuna başvurabilir, KVKK'ya şikayette bulunabilir; idari para cezası ve tazminat talep edilebilir. KVKK md. 11 ilgili kişinin haklarını düzenler.
Yardım almak için
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve özel durumunuz için hukuksal öneri yerine geçmez. Ergenç Hukuk Bürosu konunuzu değerlendirmek için yanınızdadır.