Kişisel Verilerin Hukuka Aykırı Olarak Verilmesi Suçu (TCK md. 136)

Suçun Tanımı ve Korunan Hukuki Menfaat

Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak verilmesi suçu, Türk Ceza Kanunu md. 136'da düzenlenir ve kişisel verilerin korunması menfaatini ceza hukuku güvencesine bağlar. Suçun korunan hukuki menfaati, kişinin kişisel verileri üzerindeki hakimiyeti ve bu verilerin istenmeyen biçimde yayılmasına karşı korunmasıdır. Suçun işlenmesi için verinin kişisel veri niteliğinde olması ve hukuka aykırı olarak başkasına verilmesi gerekir.

Bu suç, yalnızca sivil hukuk çerçevesinde KVKK'nın getirdiği yükümlülüklerin ihlalini değil; aynı eylemin ceza hukuku yaptırımına bağlanmasını da gündeme getirir. Bir veri ihlali süreci, hem KVKK kapsamında idari yaptırımlarla hem de TCK md. 136 çerçevesinde cezai sorumlulukla birlikte değerlendirilebilir.

Kişisel Veri Kavramı ve "Kanunilik" İlkesi

Kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgiyi ifade eder. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) md. 3/d bu tanımı geniş biçimde kurar; ancak ceza hukukunda suçta ve cezada kanunilik ilkesi gereği bu tanımın dar ve öngörülebilir olması esastır.

• •Kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin bilgi.
• •KVKK tanımı geniş; ceza hukukunda dar ve öngörülebilir olmalıdır.
• •"Kanunilik" ilkesi, suçun sınırlarının açık ve keyfiliğe kapalı olmasını gerektirir.
• •Soyut veya tereddüt yaratan verilerin kişisel veri sayılıp sayılmayacağı ayrı bir sorun.

Kanunilik ilkesi, Anayasa md. 38 ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi md. 7'de güvence altına alınır. Bu ilkenin ceza hukukunda işlerliği, kişisel veri tanımının daraltılmasını ve kıyas ile genişletici yorumun yasaklanmasını gerektirir; aksi halde failin hangi fiilin suç oluşturduğunu önceden bilmesi mümkün olamaz.

"Alenileştirme" Kavramı

"Alenileştirme", kişisel verilerin başkasına verilmesi, açıklanması, yayılması veya erişilebilir kılınması anlamına gelir. TCK md. 136'da suçun faili, veriyi hukuka aykırı olarak başkasına veren kişidir. Alenileştirme, verinin bir veya birden fazla kişiye iletilmesini kapsar; bu nedenle verinin yalnızca elde tutulması değil, bir başkasına aktarılması suçu oluşturur.

• •Verinin başkasına verilmesi, açıklanması veya yayılması.
• •Erişilebilir kılma: verinin doğrudan aktarım olmaksızın erişilebilir hale getirilmesi.
• •Alenileştirme eyleminin hukuka aykırı olması esastır.
• •Hukuka uygunluk halleri (örneğin kanun yetkisi veya rıza) suçu ortadan kaldırır.

Alenileştirme eylemi, suçun maddi unsurunu oluşturur; ancak eylemin hukuka aykırı olması şarttır. Kanunla yetkili kılınan kişilerin görev gereği yaptığı bildirimler veya kişinin açık rızasıyla yapılan aktarımlar suç kapsamına girmez.

Suçun Unsurları

Maddi Unsur

• •Konu: kişisel veri niteliğindeki bilgi.
• •Hareket: verinin hukuka aykırı olarak başkasına verilmesi (alenileştirme).
• •Fail: veriyi hukuka aykırı olarak veren herkes.

Manevi Unsur

Suç, kasten işlenen bir suçtur. Failin verinin kişisel veri niteliğinde olduğunu bilmesi ve hukuka aykırı olarak başkasına vermesi gerekir. Taksirle işlenmesi suçu oluşturmaz; ancak taksirli veri ihlali için KVKK kapsamında idari yaptırım söz konusu olabilir.

TCK 136 ve KVKK İlişkisi

TCK md. 136 ile 6698 sayılı KVKK, kişisel verilerin korunması menfaatini farklı hukuk dalları çerçevesinde güvenceye alır. KVKK, veri işleyenlerin uyum yükümlülüklerini ve idari yaptırımları düzenlerken; TCK md. 136, hukuka aykırı veri verme eyleminin cezai sorumluluğu karşılığını getirir. İki mevzuat aynı olayda birlikte işleyebilir.

Bir veri ihlali sürecinde, KVKK kapsamında Kurula başvuru ve idari yaptırım yolu açıkken; aynı eylem TCK md. 136 çerçevesinde cezai sorumluluk doğuruyorsa savcılığa suç duyurusunda bulunulabilir. İki süreç birbirinden bağımsız işler; birinin sonucu diğerini doğrudan belirlemez.

Hukuka Uygunluk Halleri ve Savunma

Suçun oluşmaması için eylemin hukuka uygun olması gerekir. Aşağı haller, hukuka uygunluk oluşturabilir ve suçu ortadan kaldırır:

• •Kanunun açıkça yetki verdiği kişilerin görev gereği bildirimleri.
• •İlgili kişinin açık rızasıyla yapılan veri aktarımı.
• •Kamu görevi gereği veya kamu güvenliği amaçlı işleme ve aktarım.
• •Sınırları kanunla çizilen özel hayat ve kişisel veri işleme yetkileri.

Savunma, hukuka uygunluk hallerini delilleriyle birlikte ileri sürerek müvekkilin menfaatini korur. Veri ihlali şikayeti üzerine başlayan süreçte, eylemin hukuka aykırılığının ve kastın doğru değerlendirilmesi esastır.

Ceza ve Yargılama Süreci

TCK md. 136 suçunun temel cezası hapis cezasıdır. Suçun nitelikli halleri (örneğin verinin kazanç elde etmek amacıyla verilmesi) cezayı ağırlaştırır. Yargılama, Cumhuriyet Başsavcılığının soruşturması ve mahkemenin kovuşturması aşamalarında yürür; delillerin toplanması ve failin kastının değerlendirilmesi süreçte öne çıkar.

• •Soruşturma aşamasında şikayet, delil toplanması ve ifadeler.
• •Kovuşturma aşamasında duruşma, tanık ve bilirkişi incelemesi.
• •Hukuka aykırılık ve kastın somut delillerle ispatı.
• •İstinaf ve temyiz yolları açık; kastın türü ve hukuka uygunluk sıkça denetlenir.