Tutukluluk Sonrası Beraat ve Devletten Tazminat

Tutuklu kaldıktan sonra beraat eden kişi, kanundaki koşullar gerçekleşmişse devletten maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Bu değerlendirme yalnızca tutuklama kararının ilk verildiği gün hukuka aykırı olup olmadığıyla sınırlı değildir. Kanuna uygun yakalanıp veya tutuklanıp sonrasında hakkında takipsizlik ya da beraat kararı verilen kişiler için de ayrı bir tazminat nedeni düzenlenmiştir.

Başvuru nereye yapılır?

CMK m.141/1-e, f ve l kapsamındaki başvurular bakımından Tazminat Komisyonunun görevi vardır. Bu kapsamda yakalama veya tutuklama sonrasında takipsizlik ya da beraat; bazı fazla tutma hâlleri ve konutu terk etmeme tedbiri sonrasında takipsizlik ya da beraat gibi durumlar değerlendirilir.

Bütün koruma tedbiri tazminatları aynı mercie yapılmaz. Diğer hukuka aykırılık nedenleri bakımından ağır ceza mahkemesinin görevi söz konusu olabilir. Birden fazla talep nedeni bulunması ve geçiş hükümleri de incelenmelidir. Bu yüzden internetteki eski “her durumda ağır ceza mahkemesinde dava açılır” açıklamasıyla hareket edilmemelidir.

Başvuru süresi ne zaman başlar?

Komisyonun bu kapsamdaki başvurularında, karar veya hükmün kesinleştiğinin ilgiliye tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl sınırı bulunur. Beraat kararının verildiği gün, kesinleştiği gün ve kesinleşmenin bildirildiği gün aynı tarih olmayabilir.

Süre hesabı için gerekçeli karar, kesinleşme şerhi ve tebliğ kayıtları birlikte temin edilmelidir. “Bana henüz haber verilmedi” düşüncesiyle üst sürenin gözden kaçırılması hak kaybına yol açabilir. Eski tarihli dosyalarda uygulanacak usul ayrıca kontrol edilmelidir.

Hangi zararlar talep edilebilir?

Maddi zarar bakımından özgürlükten yoksun kalmayla bağlantılı gelir kaybı ve diğer somut kayıpların dayanakları hazırlanmalıdır. Ücret bordroları, çalışma kayıtları, vergi belgeleri ve kaybın niteliğine uygun evrak değerlendirmeye yardımcı olabilir. Talep edilen tutarla tedbir arasındaki bağ açıklanmalıdır.

Manevi zarar yönünden tedbirin süresi, kişinin yaşamına etkisi ve olayın koşulları değerlendirilir. Her tutukluluk günü için bütün dosyalarda geçerli sabit bir ödeme tarifesi bulunduğu düşünülmemelidir. Başvuruda maddi ve manevi talepler ayrı ve gerekçeli gösterilmelidir.

Beraat tek başına yeterli mi?

Beraat önemli bir koşul olmakla birlikte kararın kesinleşmesi, uygulanan tedbir, başvurucunun durumu ve CMK m.144’teki tazminat istenemeyecek hâller de kontrol edilir. Dosyası tutuksuz yürüyen herkesin yalnızca beraat ettiği için aynı hükümden tazminat alacağı söylenemez. İmza veya yurt dışı yasağı da ev hapsiyle otomatik olarak aynı kapsamda değerlendirilmez.

Hukuki dayanaklar: CMK m.141–144; 6384 sayılı Kanun m.5/B. Tazminat Komisyonunun görevleri · 6384 sayılı Kanun · Başvuru formları