Aile Hukuku
Velayet Kime Verilir ve Nasıl Değiştirilir?
Boşanmada veya evlilik birliği dışında doğan çocuğun velayeti, çocuğun üstün yararına göre belirlenir. Velayetin değiştirilmesi ancak çocuğun yararına olduğunda mümkündür. Bu yazıda velayetin kime verileceğini, sosyal inceleme raporunun rolünü ve değişiklik davasının koşullarını açıklıyoruz.
Velayet Nedir, Kime Verilir?
Velayet, ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması ile ilgili hak ve yükümlülükleri içeren kurumdur (TMK md. 335 ve devamı). Evlilik birliği içinde doğan çocuğun velayeti ana-babaya birlikte aittir; boşanmada veya ayrılıkta velayet, çocuğun üstün yararına göre mahkemece taraflardan birine verilir.
Mahkeme, çocuğun yararını belirlerken tarafların ekonomik ve sosyal durumunu, çocuğun sağlığını, gelişimini, diğer ebeveynle ilişkisini ve gerekirse çocuğun kendi görüşünü birlikte değerlendirir. Küçük çocukların anneye verilmesi sık görülmekle birlikte bu bir kural değil; her dosyada somut koşullar belirleyicidir.
Sosyal İnceleme Raporu ve Çocuğun Görüşü
Mahkeme, velayet kararken çoğu durumda sosyal inceleme raporu isteyebilir; bu rapor, aile ve sosyal hizmet uzmanlarınca çocuğun yaşam koşullarını ve ebeveyn ilişkisini değerlendirerek hazırlanır. Çocuğun yaş ve olgunluğuna göre bizzat dinlenmesi veya düşüncesinin alınması da mümkündür. Rapor, kararın dayanaklarından biridir; yalnız başına bağlayıcı değildir.
Velayetin Değiştirilmesi Davası
Velayet, kararın alındığı tarihte kesinleşmek zorunda değildir; yaşam koşulları değiştikçe velayetin değiştirilmesi mümkündür. Değişiklik davası, çocuğun üstün yararının gerektirmesi koşuluyla açılabilir (TMK md. 335). Sadece bir ebeveynin maddi durumunun değişmesi tek başına yeterli değildir; çocuğun yararına somut bir dönüşüm gerekir.
- •Velayet, çocuğun üstün yararına göre verilir ve değiştirilir.
- •Sosyal inceleme raporu ve gerekirse çocuğun görüşü kararın dayanaklarındandır.
- •Değişiklik için somut, çocuğun yararına bir koşul değişikliği gerekir.
- •Diğer ebeveynin çocuğun geçimine katkısı (iştirak nafakası) ayrı hesaplanır.
Çocukla Kişisel İlişki ve Nafaka
Velayet kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun eğitimini izleme, birlikte yaşama hakkı kapsamında çocukla kişisel ilişki kurma hakkı vardır; bu hakkın düzeni mahkemece belirlenir. Ayrıca velayet sahibi olmayan ebeveyn, çocuğun geçimine iştirak nafakası ile katkıda bulunur. Kişisel ilişkinin engellenmesi, nafakanın ödenmemesi ayrı yaptırımlara konudur.
Nafaka türleri ve hesabı için Nafaka Davası Nasıl Açılır makalemizi inceleyebilirsiniz.
Çocukla kişisel ilişki hakkında Çocukla Kişisel İlişki bilgi sayfamızı okuyabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuğun velayeti kime verilir?+
Velayet, çocuğun üstün yararına göre mahkemece taraflardan birine verilir. Küçük çocuklarda anne sık tercih edilse de bu bir kural değildir; somut koşullar, sosyal inceleme raporu ve gerekirse çocuğun görüşü birlikte değerlendirilir.
Velayet daha sonra değiştirilebilir mi?+
Evet. Yaşam koşulları değiştikçe çocuğun yararına ise velayetin değiştirilmesi davası açılabilir (TMK md. 335). Değişiklik için çocuğun yararına somut bir koşul değişikliğinin kanıtlanması gerekir.
Velayet almayan ebeveyn çocuğu görebilir mi?+
Evet. Velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocuğun eğitimini izleme ve çocuğun beraber yaşama hakkı kapsamında çocukla kişisel ilişki kurma hakkı vardır; düzen mahkemece belirlenir.
Sosyal inceleme raporu nedir?+
Aile ve sosyal hizmet uzmanlarınca çocuğun yaşam koşullarını ve ebeveyn ilişkisini değerlendirmek için hazırlanan rapordur; velayet kararının dayanaklarından biridir ancak tek başına bağlayıcı değildir.
İlgili Ankara Sayfaları
Bu konuda hukuki destek mi gerekiyor?
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve özel durumunuz için hukuksal öneri yerine geçmez. Dosyanızı değerlendirmek için Ergenç Hukuk Bürosu ile görüşebilirsiniz.
Randevu AlYazar: Ergenç Hukuk Bürosu