Ölüme Bağlı Tasarruflar (Vasiyetname & Miras Sözleşmesi)

Ölüme Bağlı Tasarruf Nedir?

Ölüme bağlı tasarruf, mirasbırakanın sağlığında yaptığı ve ölümünden sonra etkili olacak miras hukuku işlemidir. Bu tasarruflar, mirasbırakanın malvarlığının ölümünden sonra nasıl dağıtılacağını belirler.

Türk Medeni Kanunu, ölüme bağlı tasarrufların türlerini ve geçerlilik koşullarını düzenler. Tasarrufun geçerli olması için kanunun öngördüğü şekil ve içerik koşullarına uyulması esastır.

Vasiyetname Türleri

Vasiyetname, mirasbırakanın tek başına yapabildiği ölüme bağlı tasarruftur. Türk Medeni Kanunu üç tür vasiyetname düzenler:

• Resmi vasiyetname: sulh hukuk mahkemesi veya noterde iki tanık huzurunda düzenlenen vasiyetname.
• El yazılı vasiyetname: mirasbırakanın baştan sona kendi el yazısıyla yazdığı, imzaladığı ve tarihlediği vasiyetname.
• Sözlü vasiyetname: olağanüstü durumlarda iki tanık huzurunda yapılan ve sonradan yazılı hale getirilen vasiyetname.

Her türün ayrı şekil koşulları vardır; koşulların gözetilmemesi vasiyetnamenin geçersizliğine yol açar. Geçerlilik denetimi, vasiyetnamenin açılması sırasında sulh hukuk mahkemesinde yapılır.

Miras Sözleşmesi

Miras sözleşmesi, mirasbırakan ile bir karşılık taraftan yapılan ve mirasbırakanın ölümü halinde malvarlığının bir kısmını veya tamamını devretmeyi amaçlayan sözleşmedir. Sözleşme, her iki tarafın katılımıyla yapılır.

Miras sözleşmesi, resmi şekilde yapılmalıdır; şekil koşulunun gözetilmemesi geçersizliğe yol açar. Sözleşmenin içerik ve geçerlilik koşulları her dosyada ayrı değerlendirilir.

Geçerlilik Koşulları

Ölüme bağlı tasarrufların geçerli olması için aşağıdaki koşulların bir arada bulunması gerekir:

• Ehliyet: mirasbırakanın ayırt etme gücüne ve tasarruf ehliyetine sahip olması.
• Şekil: kanunun öngördüğü şekil koşullarına uyulması.
• İrade: mirasbırakanın özgür ve yanıltılmamış iradesi.
• Saklı pay ihlali olmaması: tasarrufun saklı paylı mirasçıların haklarını ihlal etmemesi (tenkise tabi olabilir).

Bu koşullardan birinin eksikliği tasarrufun iptaline yol açabilir. Ehliyet, şekil ve irade sakatlıkları, tasarrufun açılması sonrası sulh hukuk mahkemesinde ileri sürülebilir.

Vasiyetnamenin Açılması ve Tenzifi

Mirasbırakanın vefatı sonrası vasiyetname, sulh hukuk mahkemesinde açılır. Vasiyetnamenin açılması ve tenfizi, tasarrufun geçerliliğinin denetimi ve uygulanması için gereklidir.

Tenzif, vasiyetnamenin içerik ve şekil olarak geçerli olduğunun mahkemece saptanmasıdır. Vasiyetnamenin iptali veya tenkisi talepleri, tenfiz sonrası ileri sürülebilir; sürelerin gözetilmesi hak kaybını önler.

Sıkça Sorulan Sorular