İş Hukuku
İşten Çıkarılan İşçi Hangi Haklarını Talep Edebilir?
Kısa cevap: İşten çıkarılan işçi, kıdeme bağlı olarak kıdem tazminatı, belirsiz süreli sözleşmede ihbar tazminatı, boşta geçen süre ücreti, kullanılmayan yıllık izin ve fazla mesai alacağını talep edebilir. İş güvencesi kapsamındaki işçiler, fesih geçersizse işi iade davası açabilir. Kötü niyetli fesih halinde ek tazminat doğar; kıdem ve iade taleplerinde arabuluculuk dava şartıdır.
İşten Çıkarılan İşçinin Talep Edebileceği Haklar
İşveren feshi halinde işçinin alabileceği haklar, kıdem süresine, sözleşme türüne ve feshin hukuka uygunluğuna göre değişir. Başlıca talep kalemleri şunlardır:
- •Kıdem tazminatı: En az bir yıl kıdem ve kanunda sayılan fesih halleri.
- •İhbar tazminatı: Belirsiz süreli sözleşmede işverenin bildirim süresine uymadan feshi.
- •Boşta geçen süre ücreti: İhbar süresi içinde çalıştırılmayan işçinin ücreti.
- •Kötü niyet tazminatı: İşverenin feshinin kötü niyetli olması (İş Kanunu md. 17 son fıkra).
- •Kullanılmayan yıllık izin ve fazla mesai alacağı.
İşi İade Davası (İş Kanunu md. 18-21)
İş güvencesi hükümleri kapsamındaki işçiler için, geçerli sebebe dayanmayan fesih geçersiz sayılır ve işçi işi iade davası açabilir. Kapsama giren işyeri/çalışan eşikleri ve kıdem süresi mevzuatta belirlenmiştir; güncel eşikler dava açmadan önce kontrol edilmelidir. Dava kazanılırsa işçi iade edilir ve boşta geçen süre ücreti ödenir.
Arabuluculuk Dava Şartı
Kıdem ve ihbar tazminatı ile işi iade taleplerinde arabuluculuk dava şartıdır. Arabuluculuk süreci sonuçlanmadan doğrudan dava açılması halinde dava usulden reddedilir; taraflar anlaşırsa tutanak, anlaşma olmazsa başarısızlık tutanağı davanın dayanağı olur.
Gerekli Belgeler
- •İş sözleşmesi, bordro ve SGK işe giriş bildirimi.
- •Fesih bildirimi veya istifa dilekçesi.
- •Çalışma sürelerini gösteren kayıtlar (mesai, izin, devamsızlık).
- •Feshe gerekçe teşkil eden olaylara ilişkin yazışmalar.
- •Arabuluculuk başvuru ve sonuç tutanağı.
Varsayımsal Örnek
İki yıllık belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan bir işçi, hiçbir gerekçe gösterilmeden ve bildirim süresi ödenmeden çıkarılırsa; ihbar tazminatı, boşta geçen süre ücreti ve (bir yıllık kıdem tamamlandığı için) kıdem tazminatını talep edebilir. İş güvencesi kapsamındaysa ayrıca işi iade davası yoluna gider.
Sık Yapılan Hatalar
- •Arabuluculuğa başvurmadan doğrudan dava açmak.
- •İhbar süresi ve boşta geçen süre ayrımını karıştırmak.
- •Fazla mesai ve yıllık izin alacaklarını talep kalemlerine eklememek.
- •Feshin kötü niyetli olduğunu delillerle göstermemek.
İşi iade ve arabuluculuk süreci için İşe İade Davası Süreci ve Arabuluculuk makalemizi okuyabilirsiniz.
Hukuki Danışmanlık ve Randevu
İşten çıkarılma halinde hangi hakların doğduğunun doğru belirlenmesi ve arabuluculuk sürecinin zamanında işletilmesi alacağınızı korur. Ergenç Hukuk Bürosu ile görüşebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İşten çıkarılan işçinin kıdem tazminatı alabilmesi için ne gerekir?+
En az bir yıl kıdem ve işveren feshi gibi kanunda sayılan haller. İşçinin kendi istifası normalde kıdem doğurmaz; haklı fesih (İş Kanunu md. 24) istisnadır.
İhbar tazminatı ne zaman talep edilir?+
Belirsiz süreli iş sözleşmesinde işverenin bildirim süresine uymadan feshi halinde; bildirim süresi karşılığı olan ihbar tazminatı ve boşta geçen süre ücreti talep edilir.
İşi iade davası herkes için açık mıdır?+
Hayır. İş güvencesi hükümleri (İş Kanunu md. 18-21) belirli işyeri büyüklüğü ve kıdem eşiklerini arar; güncel eşikler dava açmadan önce kontrol edilmelidir.
Tazminat davası açmadan önce arabuluculuk şart mı?+
Evet. Kıdem, ihbar ve işi iade taleplerinde arabuluculuk dava şartıdır; arabuluculuğa başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir.
Bu konuda hukuki destek mi gerekiyor?
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve özel durumunuz için hukuksal öneri yerine geçmez. Dosyanızı değerlendirmek için Ergenç Hukuk Bürosu ile görüşebilirsiniz.
Randevu AlYazar: Ergenç Hukuk Bürosu