İstifa Eden İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir mi?

Kıdem Tazminatının Genel Koşulu

Kıdem tazminatı, işçinin en az bir yıl kıdeme sahip olması ve iş ilişkisinin kanunda sayılan belirli hallerde sona ermesi halinde doğan bir haktır. 1475 sayılı İş Kanunu'nun kıdem tazminatına ilişkin geçiş hükmü, hangi ayrılma hallerinde kıdem tazminatı alınabileceğini tek tek sayar. Genel kural olarak işçinin kendi isteğiyle istifa etmesi bu hallerden değildir; bu nedenle düz istifada kıdem tazminatı talep edilemez.

İstifa Eden İşçi Ne Zaman Kıdem Alabilir? (İş Kanunu md. 24)

İstifa eden işçinin kıdem tazminatı alabilmesinin yolu, istifanın aslında haklı fesih niteliği taşımasıdır. İşçinin işverenin ağır kusuruna dayanarak sözleşmeyi haklı nedenle feshi, 4857 sayılı İş Kanunu md. 24'te düzenlenmiştir ve bu fesih türü kıdem ve ihbar tazminatı hakkı doğurur. Başlıca md. 24 halleri:

• •İşverenin işçinin ücretini zamanında veya eksiksiz ödememesi.
• •Mobbing, taciz veya onur kırıcı davranışlar.
• •İş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmaması, işçinin tehlikeye atılması.
• •Çalışma koşullarının sözleşmeye/kanuna aykırı biçimde ciddi olarak değiştirilmesi.
• •İşçinin yasadışı veya ahlaka aykırı işe yönlendirilmesi.

Bu hallerde işçi 'istifa ediyorum' dense dahi aslında md. 24 gerekçesiyle haklı fesih yapmış sayılır; istifanın haklı fesih niteliğinin dilekçede açıkça belirtilmesi ve ispatı esastır.

İhbar ve Kötü Niyet Tazminatı (İş Kanunu md. 17)

Haklı fesih halinde işçi, bildirim süresinin parasal karşılığı olan ihbar tazminatını da talep edebilir. İşverenin feshinin kötü niyetli olması halinde işçiye brüt ücretinin bir ila üç aylık tutarı kadar kötü niyet tazminatı (İş Kanunu md. 17 son fıkrası) da gündeme gelir.

İstisnalar: Evlilik, Askerlik ve Emeklilik

Kıdem tazminatı hakkı doğuran haller arasında istifa dışında kanunda sayılan özel durumlar da vardır: kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde işten ayrılması, askerlik sebebiyle ayrılma ve yaşlılık/maluliyet aylığı bağlanması için ayrılma bunlara örnektir. Bu hallerde işçinin kendi isteğiyle ayrılması kıdem tazminatı hakkını engellemez.

Varsayımsal Örnek

Üç yıldır çalışan bir işçinin maaşı iki ay üst üste eksik yatırılıyor ve işçi 'ücretimin eksik ödenmesi nedeniyle İş Kanunu md. 24 çerçevesinde haklı nedenle fesih bildiriyorum' diyerek ayrılırsa, bu istifa değil haklı fesihtir; işçi kıdem ve ihbar tazminatını talep edebilir. Aynı işçi hiçbir gerekçe göstermeden yalnızca 'ayrılıyorum' derse kıdem tazminatı doğmaz.

Sık Yapılan Hatalar

• •Haklı fesih gerekçesini dilekçeye yazmadan yalnızca 'istifa' ifadesini kullanmak.
• •Ücret/mobbing iddialarını belge veya tanıkla desteklememek.
• •Fesihten önce yazılı ihtarname ile durumu işverene bildirmemek.
• •İhbar ve kötü niyet tazminatını atlamak, yalnızca kıdem talep etmek.