İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku
SGK Girişim Yapılmamış, Ne Yapmalıyım?
İşvereniniz SGK (sigorta) girişinizi yapmadıysa, çalıştığınız süreyi tespit ettirmek için **hizmet tespit davası** açabilirsiniz. Dava, 5510 sayılı Kanun md. 79 çerçevesinde işverene ve SGK'ya karşı açılır; ispat için maaş bordrosu, tanık ve işyeri kayıtları kullanılır. Sigortasız çalıştırma ayrıca işveren için cezai sorumluluk doğurur.
SGK Girişi Yapılmadıysa Ne Olur?
İşveren, işçiyi işe başlattığı andan itibaren belirli süre içinde SGK'ya bildirmek zorundadır. Bildirim yapılmazsa işçi, o dönemdeki hizmetini ispat ederek hizmet tespiti yaptırabilir. Tespit, emeklilik süresi, kıdem ve iş kazasında gelir gibi haklar için kritiktir. Sigortasız çalıştırma, işveren için idari ve cezaî yaptırıma konu olur.
Hizmet Tespit Davası (5510 md. 79)
5510 sayılı Kanun md. 79 çerçevesinde hizmet tespit davası açılabilir. Dava, işverene ve SGK'ya karşı açılır; mahkeme çalışılan süreyi tespit eder ve SGK kayıtlarına işlenmesini sağlar. Dava, işçinin çalıştığı yeri ve süreyi ispatıyla yürür; her yıl için ayrı dava açılması çoğu yorumda gerekir.
İspat Yolları
Hizmet tespit davasında ispat kritiktir. Kullanılabilecek deliller:
- •Maaş bordrosu, banka dekontu ve ödeme kayıtları.
- •Tanık beyanları (iş arkadaşı, müşteri).
- •İşyeri giriş kartı, personel dosyası kayıtları.
- •Mesai, mail ve yazışmalar; işyeri sahibinin beyanı.
Zamanaşımı Süresi
Hizmet tespit davalarında zamanaşımı süresi tartışmalıdır; genel uygulamada beş yıllık zamanaşımı gözetilir, ancak her dönem için ayrı dava açılması zorunluluğu süreci etkiler. Zamanaşımını kaçırmamak için davanın erken açılması önemlidir. Süre, çalışmanın bitiminden itibaren işler.
İşverenin Cezaî Sorumluluğu
İşverenin sigortasız çalıştırması, 5510 sayılı Kanun çerçevesinde idari para cezasına ve bazı hâllerde cezaî sorumluluğa konu olabilir. Çalışanın ölümü veya malûliyeti hâlinde işverenin cezaî sorumluluğu artar. Bu nedenle tespit davası yanında şikayet yolu da değerlendirilebilir.
Tazminat Hakları
Sigortasız çalıştırma iş kazası veya meslek hastalığı hâlinde işçinin SGK gelirini etkiler; bu durum işverene karşı iş kazası tazminat davası açma hakkı doğurabilir. Ayrıca sigortasız çalışma, kıdem ve ihbar tazminatı hesabını da etkiler. Haklarınızın tamamı için dava dosyası geniş tutulmalıdır.
İş kazası SGK başvurusu için İş Kazası SGK Başvurusu ve Redde İtiraz makalemizi okuyabilirsiniz.
Fazla mesai ispatı için Fazla Mesai Nasıl İspatlanır makalemizi inceleyebilirsiniz.
İş hukuku için Ankara İş Hukuku Avukatı sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özelliklerine göre uygulanacak hukuki yol değişebileceğinden, hak kaybı yaşanmaması için dosyanın özel olarak değerlendirilmesi gerekebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
SGK girişim yapılmamış, ne yapmalıyım?+
Hizmet tespit davası açabilirsiniz (5510 md. 79). Dava işverene ve SGK'ya karşı açılır; çalışma sürenizi maaş bordrosu, tanık ve işyeri kayıtlarıyla ispat edersiniz.
Hizmet tespit davası zamanaşımı ne kadar?+
Genel uygulamada beş yıllık zamanaşımı gözetilir; her çalışma yılı için ayrı dava açılması çoğu yorumda gerekir. Zamanaşımını kaçırmamak için davanın erken açılması önemlidir.
Sigortasız çalıştırmanın işverene cezası var mı?+
Evet. 5510 sayılı Kanun çerçevesinde idari para cezası ve bazı hâllerde (iş kazası/ölüm) cezaî sorumluluk doğar. Şikayet yolu da değerlendirilebilir.
Hizmet tespit davasında hangi deliller kullanılır?+
Maaş bordrosu, banka ödeme kayıtları, tanık beyanları, işyeri giriş kartı ve personel dosyası, mesai/yazışmalar kullanılır. Delillerin erken toplanması kritiktir.
İlgili Ankara Sayfaları
Bu konuda hukuki destek mi gerekiyor?
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve özel durumunuz için hukuksal öneri yerine geçmez. Dosyanızı değerlendirmek için Ergenç Hukuk Bürosu ile görüşebilirsiniz.
Randevu AlYazar: Ergenç Hukuk Bürosu